Beleidskader voor Levenslang Leren (LLL)
In een snel veranderende wereld is het volgen van levenslang leren opleidingen een noodzaak voor iedereen die wil bijblijven, doorgroeien of heroriënteren. Dit vraagt van Odisee een snel inzetbaar, kwalitatief en wendbaar aanbod met overzicht en houvast. Deze tekst toont hoe een strategisch beleidskader, vertrekkend vanuit het continuüm levenslang leren, een dergelijk opleidingsportfolio voor levenslang leren coherent beheert en versterkt via een geïntegreerd kwaliteitssysteem. Je krijgt inzicht in de wijze waarop het kader clusters ondersteunt met aandacht voor wendbaarheid, transparantie en kwaliteitsborging bij beslissingen over programmatie en onderwijsprocessen, en hoe het ondersteunende diensten richting geeft bij keuzes rond organisatie en communicatie.
Stap voor stap lichten we bovenstaande schematische voorstelling toe.
Continuüm levenslang leren
We vertrekken vanuit het continuüm van levenslang leren: een dynamisch en cyclisch proces met drie sterk verbonden pijlers.
- Regulier onderwijs: is het opleidingsaanbod met graduaatsopleidingen, bachelors, banaba’s en micro-credentials mét creditcontract.
- Permanente vorming: omvat een flexibel aanbod voor professionals, zoals postgraduaten, micro-credentials zonder creditcontract, navormingen en maatwerkopleidingen. Dit zijn vaak kortere en praktijkgerichte trajecten.
- Onderzoek: kennis ontwikkeld via onderzoek wordt gedeeld via bijvoorbeeld studiedagen en disseminatieactiviteiten.
De cirkelvormige pijlen tonen dat deze drie domeinen elkaar voortdurend versterken. Het is een geïntegreerd ecosysteem waarin leren niet stopt na een diploma, maar zich continu verder ontwikkelt in interactie met onderzoek en professionele praktijk. En waarin deelnemers/studenten zich van de ene pijler naar de andere pijler kunnen bewegen.
Persona's
Onze deelnemers zijn zeer divers. We onderscheiden vijf persona's (zie OOF project 22-23): de bijblijver, de toekomstbouwer, de (her)ontdekkingsreiziger, de autodidact en de achterblijver.
Daarnaast loopt meertaligheid en migratieachtergrond als een belangrijke dwarsdimensie doorheen al deze profielen.
De essentie is dat we de persona’s bewust gebruiken bij het ontwerpen van opleidingen.
Ze helpen ons om scherp te krijgen:
- wie we willen bereiken,
- welke noden en verwachtingen er spelen,
- en hoe we daar als instelling best op inspelen.
Dat is niet alleen relevant voor de inhoud van een opleiding, maar ook voor ondersteuning, communicatie en didactische keuzes. Voor de concrete uitwerking verwijzen we naar het bestaande Odisee-kader rond persona’s.
Categorieën LLL
Vanuit het inzicht in onze doelgroepen maken we de brug naar hoe we hen effectief bereiken en laten doorgroeien. Dit zien we in deze afbeelding: de funnel met de verschillende categorieën LLL.
Belangrijk op te merken is dat deze funnel naast het regulier onderwijs staat. Waar de zij-instromer kiest voor een diplomagericht traject binnen het regulier onderwijs (eveneens LLL), gaat de funnel dieper in op de verschillende types levenslang leren, afgestemd op uiteenlopende profielen en noden.
De funnel toont een opbouw in engagement, diepgang en maatwerk:
- in de fase van Proefaanbod trekken we een breed en divers publiek aan met laagdrempelige initiatieven. Dit is vaak de eerste kennismaking, waar verschillende persona’s instappen vanuit hun eigen motivatie.
- bij Bijbenen richten we ons al gerichter op professionals en alumni die hun kennis willen actualiseren. Hier zie je dat bepaalde persona’s, zoals de bijblijver of toekomstbouwer, sterker naar voren komen.
- in de fase Expert gaan deelnemers zich verder specialiseren. Dit sluit typisch aan bij persona’s die bewust investeren in verdieping en professionele groei.
- tot slot evolueren we naar B2B, waar we inspelen op specifieke noden van organisaties. Hier werken we op maat en bouwen we duurzame samenwerkingen uit.
Beleidskader Levenslang leren
Het kader waarbinnen een LLL-initiatief wordt ontwikkeld en opgevolgd binnen de vijf clusters van Odisee bestaat uit drie leidende principes:
- Duurzaam: het aanbod speelt in op reële noden uit het werkveld, bouwt verder op aanwezige expertise en is herhaalbaar.
- Efficiënt: we zetten middelen en personeel doordacht in en bewaken de financiële logica, met een break-even als doel.
- Kwaliteitsvol: dit is de kern van de hele cyclus en wordt bewaakt door continue feedback en bijsturing.
Hieronder gaan we dieper in op hoe we aan kwaliteitsborging doen.
Geïntegreerde kwaliteitscyclus voor LLL
Odisee borgt de kwaliteit van recurrente LLL-opleidingen via een geïntegreerde kwaliteitscyclus. Daarbij staan twee documenten centraal: de business case en het kwaliteitsrapport.
Kwaliteitsborging binnen levenslang leren
Planningsfase
De business case, opgemaakt door de betrokken cluster, verantwoordt de opstart van een opleiding en legt de gemaakte keuzes vast, onder meer inzake doelgroep, categorie van levenslang leren, programma, lesvorm, prijsbepaling en marketing.
Feedbackfase
Na uitvoering van de opleiding worden feedback, instroom- en doorstroomgegevens en andere indicatoren verzameld in een kwaliteitsrapport.
Opvolgfase
De opleidingscommissie, met interne en externe experten, finaliseert dit rapport, bewaakt de kwaliteit en formuleert waar nodig verbeteracties. Op basis daarvan wordt de business case geactualiseerd en aangepast waar nodig. Bij een volgende editie van de opleiding vormt de geactualiseerde business case opnieuw het vertrekpunt voor planning en uitvoering.
Op die manier ontstaat een gesloten kwaliteitscyclus die continue verbetering van het aanbod levenslang leren mogelijk maakt.