Ik twijfel over mijn studiekeuze, wat nu?

De beste keuze ligt meestal ergens tussen twee uitersten. Als je puur kiest voor wat je het ‘leukst’ vindt, maar het sluit totaal niet aan bij je talenten, leerstijl of mogelijkheden, dan is de kans op teleurstelling groot. Aan de andere kant: als je alleen kiest voor wat ‘veilig’ lijkt, en je gaat voor een opleiding die je eigenlijk niet echt interesseert, dan loop je het risico om je motivatie kwijt te raken en misschien zelfs vroegtijdig te stoppen.

Een voorbeeld: je volgde Biotechnologische en Chemische Technieken in het secundair onderwijs en je kiest daarom voor een opleiding met veel chemie in het programma. Maar eigenlijk ben je niet zo enthousiast over chemie. Dan kies je uit veiligheid, zonder stil te staan bij andere mogelijkheden die je misschien meer zouden aanspreken.

1. Daarom is het belangrijk om op zoek te gaan naar een opleiding die én bij je interesses past én haalbaar is voor jou. Stel jezelf vragen als: Waar krijg ik energie van? Waarin wil ik mezelf ontwikkelen? Wat lukt me goed en doe ik graag? Neem de tijd om kritisch na te denken over jezelf. 
2. Misschien wel de belangrijkste tip: bekijk het aanbod in de breedte, en maak daarna een doordachte keuze.
3. Luisteren naar anderen, je ideeën aftoetsen, praten met vrienden, ouders, leerkrachten of studieadviseurs is zeker zinvol. Dat geeft je nieuwe inzichten. Maar uiteindelijk beslis jij zelf.

Op onderwijskiezer.be vind je het volledige aanbod in het hoger onderwijs. Daar vind je ook handige instrumenten terug, zoals de belangstellingstest of motivatietest. Die kunnen je helpen om je keuzes scherper te stellen.

Een portie gezonde stress is zeker oké want het helpt je om uitdagingen aan te gaan en om uit je comfortzone te treden. Het mag je vooral niet lichamelijk onderuit halen. Maar als stress zich opstapelt, kan het je functioneren ernstig in de weg zitten. En dat kan leiden tot mentale, emotionele of lichamelijke klachten. Je voelt je dan ook sneller onzeker.

Twijfelen wil niet zeggen dat je het niet aankan. Het betekent dat je nadenkt, wat alleen maar goed is als je kiest voor een opleiding, toch? Vertrouw op jezelf en weet dat je niet alles perfect hoeft te weten. Het gaat erom dat je bewust kiest, dat is waar het om draait.

Dat je nu stress of onzekerheid voelt, is helemaal normaal. Je staat op het punt om een grote stap te zetten, en het is logisch dat je daar vragen bij hebt of twijfelt. Zelfs studenten die achteraf helemaal op hun plaats zitten, hebben vaak getwijfeld of zich onzeker gevoeld.

Hoe kan ik me voorbereiden?

Gelukkig zijn er verschillende manieren om je voor te bereiden. Zo kan je de stress of de onzekerheid beter plaatsen – of zelfs laten verdwijnen.

• Er is bijvoorbeeld vakinhoudelijke begeleiding via monitoraten. Daar wordt buiten de lesuren leerstof herhaald van vakken die je lastig vindt. Die begeleiding wordt gegeven door assistenten, docenten of anderen uit het team. 
• Daarnaast is er ook vakoverschrijdende begeleiding via de studentenvoorzieningen. Denk aan ondersteuning rond studiemethode, studiehouding, faalangst, uitstelgedrag… 
• En als je onzekerheid te groot wordt, neem dan contact op met de studentenbegeleiders. Zij staan klaar om je te helpen.

Ik geef je hierbij nog twee tips mee:

1. Wacht niet tot vlak voor de examens om hulp te zoeken. Voor sommige vormen van begeleiding gelden er deadlines, bijvoorbeeld als je een speciaal statuut aanvraagt. En als je moeite hebt om grote hoeveelheden leerstof te verwerken, is het geen goed idee om dat pas vlak voor de examens aan te pakken. Dat leer je best stap voor stap doorheen het jaar.
2. Neem zelf het initiatief. Jij bent nu aan zet, zodat we samen rustig de nodige stappen kunnen zetten.

Nog een extra weetje

Motivatie en doorzettingsvermogen maken echt een verschil. Ze verhogen je slaagkansen met 20 tot 30 procent, op voorwaarde dat je studiekeuze klopt en je over voldoende basiskennis en studievaardigheden beschikt.

De conclusie is dus dat je dit niet alleen hoeft te doen. Als het moeilijk loopt, mag je bijsturen. Dat is helemaal oké. Maak gebruik van de ondersteuning die er is.

Dat is inderdaad geen makkelijke keuze en iets waar je lang over kan twijfelen. Eigenlijk kan je spreken van een luxeprobleem, want je hebt je keuze al kunnen beperken tot twee opleidingen uit het ruime aanbod in het hoger onderwijs. Hoe hak je nu die laatste knoop door?

Zorg dat de basis goed zit

Het is belangrijk dat de basis in orde is. Dat wil zeggen dat je beide opleidingen grondig hebt bekeken. 

• Je hebt dus stilgestaan bij de inhouden van de vakken, de manier waarop de opleiding is opgebouwd, de mogelijke afstudeerrichtingen en keuzetrajecten, en bij wat de toekomstmogelijkheden zijn. 
• Daarnaast is het ook belangrijk dat je gebruik hebt gemaakt van alle ondersteuningsmogelijkheden die hogescholen of universiteiten aanbieden. Denk daarbij aan infodagen, openlesdagen, eventueel een gesprek met studenten, docenten of andere mogelijke informatie-initiatieven. 
• Tot slot is ook zelfreflectie essentieel. Je mag jezelf niet overschatten, maar ook niet onderschatten. 

Je kan pas spreken van een gefundeerde keuze als je beide opleidingen echt in de diepte hebt bekeken. Als dat nog niet het geval is, is het belangrijk om eerst nog verder te onderzoeken.

Wat vind jij zelf belangrijk?

Wanneer je nu twijfelt tussen twee richtingen, kan het helpen om een systeem van prioriteiten te gebruiken. Je gaat dan voor jezelf na welke criteria jij belangrijk vindt. Die criteria hoeven niet noodzakelijk te gaan over de inhoud van de opleiding. Ook andere elementen waar jij belang aan hecht in je studiekeuze mogen zeker meewegen.

Hieronder vind je een aantal mogelijke criteria.

• Voor sommige studenten is bereikbaarheid een belangrijke factor. Misschien wil je graag dicht bij de campus studeren, bijvoorbeeld omdat je 's avonds hobby’s hebt en je ervoor kiest om die te blijven doen. In dat geval wordt dichtbij huis studeren voor jou een prioriteit en kan dat mee de doorslag geven.
• Begeleiding kan ook een doorslaggevende rol spelen. Misschien heb je dyslexie of heb je nood aan extra leerondersteuning? Dan is het zinvol om na te gaan hoe de begeleiding verschilt tussen beide opleidingen.
• Voor jou kan werkzekerheid van groot belang zijn. Je kiest dan het liefst voor een opleiding die een goede garantie op werk biedt.
• Ook de tewerkstellingsmogelijkheden kunnen een rol spelen. Misschien zoek je een opleiding die je voorbereidt op verschillende beroepen en sectoren. Of misschien vind je het net belangrijk om opgeleid te worden voor één specifiek beroep. 
• Tot slot kan ook de duur van de opleiding of de mogelijkheid om nadien verder te studeren voor jou een relevant criterium zijn.

Een hulpmiddel dat je kan inspireren, is het keuzerooster van onderwijskiezer.be. Dit instrument helpt je om de knoop door te hakken wanneer je twijfelt tussen enkele studierichtingen. Het laat je nadenken over de kenmerken van de opleidingen die je overweegt, én over wat jij zelf belangrijk vindt bij het maken van je studiekeuze.