Administratieve toegankelijkheid in OCMW’s

We bestuderen administratieve processen in OCMW’s. We gaan na hoe die wegen op de leefwereld van rechthebbenden en maatschappelijk werkers. We willen de OCMW’s administratief toegankelijker maken. Zo verbeteren we de toegang tot sociale bescherming. We maken terug ruimte vrij voor de essentie van maatschappelijk werk: recht doen aan ieders menselijke waardigheid. We analyseren dossiers. We gaan participatief te werk. We brengen rechthebbenden en maatschappelijk werkers op verhaal en in dialoog. We geven een breder draagvlak voor hun ideeën. We ontwerpen met hen prototypes van administratieve toegankelijkheid en testen die met hen uit.

jan '26 / dec '28

PWO, BELSPO Flash en POD MI

De OCMW’s zijn in ademnood. De hoge werkdruk heeft geleid tot een toenemend verloop van maatschappelijk werkers en een stijging van het aantal burn-outs. Extra taken, zoals de opvang van de energiecrisis, en toenemende administratieve lasten zorgen ervoor dat OCMW’s steeds verder wegdrijven van hun kerntaken. Tegelijkertijd worden cliëntcases complexer, waardoor intensieve, mensgerichte begeleiding essentieel is (Caldarini, 2023, rapport Miriam, 2022). Dit onderzoeksproject richt zich op de impact van administratieve druk binnen OCMW’s en ontwikkelt strategieën om administratieve processen te vereenvoudigen.

Het project omvat vier doelstellingen:

1. Ervaring van administratieve druk in kaart brengen. We brengen de doorleefde administratieve belasting in kaart in de verschillende fasen van een dossierverloop, zowel vanuit het perspectief van OCMW-gerechtigden als maatschappelijk werkers. Dit leidt tot een twintigtal digitale verhalen die we gebruiken als gespreksstarter in dialoogtafels tussen beide groepen.

2. Knelpunten in administratieve processen identificeren. We analyseren ongeveer 100 dossiers om de administratieve stappen en achterliggende processen te traceren die kwaliteitsvolle hulp- en dienstverlening bemoeilijken. Deze analyse resulteert in een eerste nota met aanbevelingen voor administratieve vereenvoudiging, gericht aan de POD Maatschappelijke Integratie.

3. Prototypes van administratieve vereenvoudiging ontwikkelen. In designteams, bestaande uit OCMW-gerechtigden en OCMW-medewerkers, tekenen we concrete oplossingen uit die administratieve lasten verminderen en de efficiëntie van de dienstverlening verhogen..

4. Prototypes implementeren en evalueren. Aansluitend op de designteams stellen we in elk deelnemend OCMW een implementatieteam samen, bestaande uit rechthebbenden, OCMW-leidinggevenden, maatschappelijk werkers en administratieve krachten. Dit team begeleidt de invoering van één of meerdere van de ontwikkelde prototypes en bewaakt de praktische haalbaarheid en impact. We testen de oplossingen in de praktijk en evalueren de effecten grondig. De implementatieteams koppelen hun bevindingen terug naar de designteams. Zij formuleren voorstellen voor structurele en organisatorische verbeteringen. In stap 3 en 4 fungeert het onderzoek als een vorm van gemandateerde consultancy. De resultaten verwerken we in een consultancy-aanbod en in een tweede nota met beleidsaanbevelingen voor zowel OCMW’s als de POD Maatschappelijke Integratie.

Projectteam

Promotor Odisee: Erik Claes, sociaal werk, cluster mens en samenleving, Campus Brussel
Co-promotor KULeuven/Odisee Marjolijn De Wilde, cluster mens en samenleving, KU Leuven, Centre for Sociological Research;
Co-promotor Artevelde hogeschool. Katrien Van den Bosch, sociaal werk