Kleinschalige detentie. Grote impact? Inzicht in de werkzame principes van transitiehuizen

Klassieke gevangenissen kampen met structurele problemen, zoals hoge recidivecijfers, onvoldoende voorbereiding op re-integratie en een gebrek aan ondersteuning tijdens detentie. Kleinschalige detentie wordt voorgesteld als een alternatief dat sterk inzet op begeleiding, verantwoordelijkheid en re-integratie. In 2019 werd in België het eerste transitiehuis geopend, waar een beperkt aantal bewoners intensieve en op maat gemaakte begeleiding krijgt. Inmiddels zijn er vijf transitiehuizen operationeel. Tot op heden is er echter geen wetenschappelijk bewijs over hoe de specifieke werking van de transitiehuizen bijdragen aan een succesvolle re-integratie. Dit onderzoeksproject wil tegemoetkomen aan dit hiaat door de werkzame principes van de transitiehuizen in kaart te brengen. We doen dit door een samenwerking met Stichting de Kansenfabriek die twee van de transitiehuizen in België uitbaat.

Het onderzoek hanteert een kwalitatieve aanpak met een realist evaluatie. Typerend voor realist evaluatie is dat men niet alleen kijkt naar beperkte resultaten (wel of geen recidive), maar analyseert waarom een bepaalde interventie werkt, in welke omstandigheden ze werkt en voor wie ze werkt. Realist evaluatie biedt hierdoor inzicht in de onderliggende mechanismen van interventies of het programma.

Centraal binnen dit onderzoek staat de vraag: Op welke wijze draagt de specifieke werking van de transitiehuizen bij tot de re-integratie van mensen na een detentieperiode? Om een antwoord te formuleren op deze onderzoeksvraag werken de onderzoekers samen met De Kansenfabriek die de transitiehuizen van Leuven en Hamme uitbaat. In beide transitiehuizen voorzien we observaties, focusgroepen met de professionals en interviews met (ex-)deelnemers. In de interviews met  (ex-)deelnemers wordt ingezoomd op wat zij als ondersteunend ervaren en wat mogelijke hindernissen zijn bij hun re-integratie.

De resultaten van dit onderzoek zullen leiden tot meer inzicht in de bijdrage die transitiehuizen hebben tot re-integratie. Deze inzichten ontbreken tot op heden compleet. Bovendien ontwikkelen we op basis van de onderzoeksresultaten twee instrumenten voor praktijk en beleid zodat de resultaten duurzaam verankerd kunnen worden in de praktijk en beleidsmakers evidence-based beslissingen kunnen nemen omtrent het verder uitbouwen van kleinschalige detentie.