Onderzoekers in de kijker: Jo Mons en Katleen Baeck werken aan allergietest
Van bord tot bewijs: op weg naar een betrouwbare test voor voedselallergieën
Bij de Onderzoeksgroep Gezondheidszorg werken Jo Mons en Katleen Baeck aan een innovatief onderzoeksproject dat moet leiden tot een betrouwbare en praktische test voor het diagnosticeren van voedselallergieën. Vandaag bestaan er al verschillende methoden – denk aan bloedtesten of huidpriktesten – maar die zijn niet altijd sluitend. Vooral bij mensen die klachten ervaren zonder duidelijke testresultaten, blijft het zoeken naar zekerheid.
Jo en Katleen willen daar verandering in brengen. Hun doel is een objectieve, gestandaardiseerde en eenvoudig toepasbare testvoeding ontwikkelen die het verschil kan maken tussen een echte allergische reactie en onterechte vermoedens. Zo helpen ze zowel artsen als patiënten om met meer vertrouwen beslissingen te nemen over voeding.
Vanuit de praktijk én het leven zelf
Een bijzonder element in hun verhaal is hoe ze er zijn gekomen. Beiden keerden pas op latere leeftijd terug naar de schoolbanken, waar ze als afstandsstudenten Voedings- en Dieetkunde studeerden. Katleen deed dat na jaren in de farmaceutische industrie te hebben gewerkt, Jo na een carrière als eindredacteur bij de krant. Leuk detail: Katleen kreeg tijdens haar opleiding zelfs les van Jo!
Naast onderzoeker zijn ze vandaag beiden diëtist, een rol die hen niet alleen inhoudelijke bagage geeft, maar hen ook dicht bij patiënten en het werkveld brengt. De verhalen die ze daar tegenkomen speelden ook een rol in hun keuze voor dit onderzoek, aangezien ze vanop de eerste rij waarnemen hoe mensen afzien van gebrekkige of verkeerde diagnoses.
Een test die voeding echt ‘maskeert’
In de eerste fase van het onderzoek ontwikkelden ze een voedingsmatrix – een basisproduct waarin ze allergenen kunnen verwerken zonder dat proefpersonen merken of het allergeen aanwezig is of niet. Denk aan iets als een poeder voor chocolademousse of soep, waarin ze nauwkeurig kunnen doseren. Het “maskerend vermogen” van die testvoeding werd ondertussen succesvol aangetoond.
Momenteel bevindt het onderzoek zich in de proof-of-conceptfase, waarin huidpriktesten worden uitgevoerd. Deze testen worden niet enkel toegepast bij personen met een notenallergie, maar ook voor de allergenen tarwe, ei, melk, pinda en hazelnoot.
De volgende stap is de dubbelblinde placebogecontroleerde orale voedingsprovocatie test. Een hele boterham! 'Dubbelblind' wil zeggen dat noch de patiënt, noch de onderzoeker weet of het toegediende product het allergeen bevat, 'placebogecontroleerd' betekent dat sommige deelnemers een onschuldig product zonder allergeen krijgen. Zo vermijden we dat verwachtingen het resultaat beïnvloeden.
Met dit onderzoek willen Jo en Katleen nagaan of hun testvoeding ook in de praktijk betrouwbaar een allergische reactie kan uitlokken of juist bevestigen dat er geen sprake is van een allergie.
Waarom dit onderzoek belangrijk is
In de praktijk zijn veel mensen overtuigd dat ze allergisch zijn, vaak op basis van niet-wetenschappelijk onderbouwde testen. Ze vermijden jarenlang bepaalde voedingsmiddelen en bouwen daardoor soms tekorten op of verliezen levenskwaliteit. Met hun test willen Jo en Katleen dat vermijden.
Een correcte diagnose betekent immers niet alleen klachten voorkomen, maar ook onnodige voedingsrestricties vermijden. De vraag naar zo’n betrouwbare methode kwam trouwens ook rechtstreeks vanuit het werkveld: artsen en diëtisten merkten dat er nood is aan een duidelijke en wetenschappelijke bevestiging van wat mensen wél of niet kunnen eten.
Vanuit cocreatie en nieuwsgierigheid
Hun onderzoek sluit perfect aan bij de missie van Odisee: samen werken aan duurzame en innovatieve oplossingen met maatschappelijke impact.
Wat hun persoonlijk drijft, is het raakvlak tussen wetenschap en welzijn. Vanuit hun achtergrond in de voeding – én met persoonlijke ervaringen met voedselgevoeligheden – zijn ze gefascineerd door de vraag hoe voeding, gezondheid en wetenschap dichter bij elkaar kunnen brengen.
De toekomst: van onderzoek naar toepassing
Katleen en Jo staan nu aan het begin van de klinische fase en kijken ernaar uit om hun eerste resultaten te delen. Uiteindelijk met de hoop een product op de markt te brengen dat zijn plaats vindt in de gezondheidszorg – een testvoeding die door ziekenhuizen en artsen kan worden ingezet als betrouwbaar diagnostisch hulpmiddel.
Van bord tot bewijs: dat is waar we bij Odisee naar streven.
Interview afgenomen door ankerpersoon Wetenschapscommunicatie Ellen Van Gucht
Benieuwd naar meer?
Jo en Katleen schoven onlangs aan bij Pioniers van de Wetenschap, de podcast die onze coördinator Wetenschapscommunicatie Lucas mee presenteert. In deze aflevering vertellen ze over hun bijzondere weg naar onderzoek, hoe het is om als diëtist te werken in een tijdperk van sociale media en influencers, én geven ze een inkijk in hun lopend onderzoek naar allergieën.
