E3-Practicum
Onderwijs in Europa versterken via internationale praktijkervaring
Samen met lerarenopleidingen en basisscholen in Denemarken, Oostenrijk, Spanje en België ontwikkelen we een Europees kader om internationale stages van studenten-leraren beter voor te bereiden, te begeleiden en te waarderen. Het project bouwt voort op acht jaar samenwerking in een internationaal consortium, waarin de vier lerarenopleidingen telkens op dezelfde uitdagingen botsten: taalbarrières, andere leerplannen, een verborgen curriculum en een onbekende schoolcultuur. Die gedeelde ervaring is ons vertrekpunt. Via interventies in de klas, een vergelijking van stagekaders en samenwerking op eTwinning bouwen we nu, samen met vier partnerscholen, aan een Europees competentiekader, een handboek met richtlijnen en activiteiten, en modellen om uitwisselingsstudenten voor te bereiden. Lees verder en ontdek hoe jouw school of lerarenopleiding kan meewerken of materialen kan uitproberen.
Dit project krijgt de financiële steun van de Europese Unie - Erasmus+ programma - KA220-HED
Europa in de klas, de klas in Europa
Van E3-semester naar E3-Practicum
E3-Practicum bouwt voort op een jarenlange samenwerking. Van 2017 tot 2024 boden Odisee, Københavns Professionshøjskole, Pädagogische Hochschule Steiermark en de Universitat Autònoma de Barcelona samen het internationale semester Empowering Education in Europe (E3) aan: een programma van 30 studiepunten voor Europese studenten-leraren, elk voorjaar opnieuw. Elke instelling bracht een eigen thema in: Teaching in Europe, Europe in Teaching (Odisee), Communication and Education (PH Steiermark), Education for Citizenship (UAB) en Professional Teamwork (KP). Een internationale stage in een basisschool of de eerste graad van het secundair onderwijs was de rode draad door het semester.
Hervormingen van de lerarenopleidingen in de vier landen maakten het moeilijk om het semester verder aan te bieden. In 2024 besloten de partners ermee te stoppen, ondanks positieve evaluaties van studenten en personeel. De samenwerking bleef wel bestaan. Acht jaar lang evalueerden de partners elk semester samen met hun studenten, en telkens kwamen dezelfde uitdagingen rond internationale stages terug. Die gedeelde probleemstelling is het vertrekpunt van E3-Practicum. Nieuw is dat de lerarenopleidingen de oplossingen niet langer alleen zoeken, maar samen met vier partnerscholen die als volwaardige partners in het project stappen.
Wil je als school meewerken? Vanaf het najaar van 2028 zoeken we in België scholen die een internationale stagiair willen ontvangen en het kader en de activiteiten mee willen uittesten.
#lerarenopleiding #internationalestage #stagebegeleiding #Erasmusplus #eTwinning #internationalisering #meertaligheid #Europa
Probleemstelling
Stage is de ruggengraat van elke lerarenopleiding. Wie stage loopt in een school in een ander Europees land, leert een ander onderwijssysteem van binnenuit kennen en groeit in interculturele en professionele competenties. Toch blijft een internationale stage moeilijk te organiseren: lerarenopleidingen zijn nationaal geregeld, en leerplannen en stagetradities verschillen sterk. Lerarenopleidingen in Europa noemen die drempels vaak als reden om geen buitenlandse stagiairs te ontvangen, en scholen ervaren het ontvangen van een uitwisselingsstudent soms als zwaar.
Uit de gezamenlijke evaluaties van het E3-semester haalden de partners vier uitdagingen die telkens terugkwamen:
- Taal: uitwisselingsstudenten spreken de schooltaal vaak niet en kunnen niet lesgeven in de moedertaal van de leerlingen.
- Vooropleiding en stage-ervaring: lerarenopleidingen en stagemodellen verschillen sterk per land. Zo maken Belgische studenten vooraf een gedetailleerde lesplanning voor meerdere weken, terwijl Deense studenten hun lessen samen met de mentor en de leerlingen ontwikkelen.
- Curriculum en verborgen curriculum: het leerplan bepaalt hoeveel vrijheid een student krijgt, en veel verwachtingen blijven onuitgesproken.
- Culturele codes en schoolcultuur: elke school heeft eigen normen en omgangsvormen die een buitenlandse student nog moet leren lezen.
Scholen vroegen om duidelijkere richtlijnen om uitwisselingsstudenten te ontvangen en te begeleiden, terwijl lerarenopleiders door de grote verschillen tussen scholen moeilijk eenduidige antwoorden konden geven. In de bestaande literatuur over internationale stages vonden we geen concrete voorstellen om met die uitdagingen, en met het potentieel ervan, aan de slag te gaan.
Doel van het project
Met E3-Practicum willen we de kwaliteit van internationale stages voor studenten-leraren in heel Europa versterken. We willen:
- een transparant Europees competentiekader ontwikkelen dat beschrijft wat studenten-leraren leren tijdens een internationale stage, bovenop wat een nationale stage oplevert;
- vernieuwende werkvormen ontwikkelen om uitwisselingsstudenten voor te bereiden, te begeleiden en te mentoren, onder meer via het Europese eTwinning-platform;
- een gelijkwaardig partnerschap uitbouwen tussen lerarenopleidingen en scholen in de opleiding van toekomstige leraren.
Zo maken we van taalverschillen en culturele verschillen leerkansen voor studenten, mentoren en leerlingen, en verlagen we de drempel voor scholen en lerarenopleidingen om internationale stagiairs te ontvangen.
Partners
E3-Practicum verbindt vier landen, vier lerarenopleidingen en vier basisscholen. Elke lerarenopleiding vormt met een partnerschool een nationaal team. Die verscheidenheid aan onderwijssystemen, stagetradities en schoolcontexten is precies de kracht van het project.
Denemarken
- Københavns Professionshøjskole (KP), Kopenhagen: een van de grootste hogescholen van Denemarken, met zo'n 3.500 studenten in de lerarenopleiding. Coördinator van het project.
- Vedbæk Skole, Vedbæk: basisschool ten noorden van Kopenhagen, met expertise in co-teaching en praktijkgericht leren.
Oostenrijk
- Pädagogische Hochschule Steiermark (PH Steiermark), Graz: hogeschool voor lerarenopleiding en professionalisering van leraren. Trekt het werkpakket rond het competentiekader en de activiteiten.
- Volksschule BIPS Krones, Graz: tweetalige (Duits-Engelse) en inclusieve basisschool, met leerlingen die tot dertig verschillende moedertalen spreken.
Spanje
- Universitat Autònoma de Barcelona (UAB), faculteit Onderwijswetenschappen: een van de grote openbare universiteiten van Spanje. Trekt het werkpakket rond de samenwerking tussen lerarenopleiding en scholen.
- Escola Mercè Rodoreda, Barcelona: openbare kleuter- en basisschool in een stadsrandwijk van Barcelona, bekroond voor onderwijsinnovatie tegen ongelijkheid.
België
- Odisee, lerarenopleiding: hogeschool in Vlaanderen en Brussel, lid van de Associatie KU Leuven. Trekt het werkpakket rond disseminatie en netwerking.
- GO! Basisschool Pacheco, Brussel: stadsschool in het centrum van Brussel waar bijna dertig talen gesproken worden, met expertise in stedelijk onderwijs en diversiteit.
Geassocieerde partner
eTwinning Denemarken: leidt alle partners op in het gebruik van het eTwinning-platform en ondersteunt de samenwerking.
Methode
Elke lerarenopleiding vormt met haar partnerschool een nationaal team. Uitwisselingsstudenten werken als co-creatoren actief mee: elke partnerschool ontvangt jaarlijks minstens twee internationale stagiairs, die bijdragen aan de activiteiten op school en in de lerarenopleiding. In België werkt Odisee samen met GO! Basisschool Pacheco. Odisee verwelkomt de partners in mei 2029 in Brussel voor de slotbijeenkomst.
Het project verloopt in vier fasen:
- In kaart brengen (2026-2027): we vergelijken leerplannen, kaders en stageprocedures in de vier landen en zetten interventies in de klas op om goede praktijken en competenties te identificeren.
- Ontwikkelen (2027-2028): op basis daarvan schrijven we een eerste versie van het competentiekader. Elk nationaal team ontwikkelt minstens drie activiteiten die deze competenties ondersteunen; de partnerscholen wisselen ze uit en testen ze via eTwinning.
- Testen en verfijnen (2028-2029): het kader, de activiteiten en de richtlijnen worden uitgeprobeerd in een bredere groep van twintig scholen (vijf per land). Tegelijk ontwikkelen we modellen om uitwisselingsstudenten voor te bereiden op hun stage.
- Delen en verankeren (2028-2029): we publiceren de resultaten als open leermateriaal en verspreiden ze via Europese en nationale netwerken van lerarenopleidingen en scholen.
Vier transnationale werkbijeenkomsten in Kopenhagen, Graz, Barcelona en Brussel, en een gedeelde werkruimte op eTwinning, verbinden alle partners.
Verwachte output
- Europees competentiekader: beschrijft de kennis, vaardigheden, attitudes en professionele houding die studenten-leraren ontwikkelen tijdens een stage in een ander Europees land.
- Handboek voor stagementoren en lerarenopleiders: met richtlijnen, geteste activiteiten en modellen om uitwisselingsstudenten voor te bereiden en te begeleiden.
- Open leermateriaal: kader en handboek worden gratis beschikbaar als Open Educational Resources op eTwinning.
- Wetenschappelijk artikel: een peer-reviewed publicatie over internationale stages in de Europese lerarenopleiding.
- Online multiplier-event: een online event op eTwinning in mei 2029, voor scholen en lerarenopleidingen in heel Europa.
Toekomstige praktijkresultaten en materialen: competentiekader en handboek verwacht in 2029
Projectteam
- Jonatan De Geest, promotor en lerarenopleider (Odisee Hogeschool, campus Sint-Niklaas), [email protected]
- Jasmin Callaert, co-promotor en lerarenopleider (Odisee Hogeschool, campus Aalst), [email protected]
