Bachelorproeven Gezinswetenschappen 2025

Schaamte is een krachtige emotie die ons wel eens verhindert om hulp te zoeken, bijvoorbeeld bij intrafamiliaal geweld. Dat stemmetje 'Is het toch niet mijn eigen fout' kan hulpvragers letterlijk verlammen. Schaamte kan ook hulpverleners beïnvloeden. Of zij hier beoordelend dan wel begrijpend mee omgaan, bepaalt de veiligheid die ze kunnen bieden. 

Nancy Rits deed stage bij de dienst Slachtofferbejegening en de dienst Jeugd en Gezin van de Politiezone Boortmeerbeek-Haacht-Keerbergen. Voor haar eindwerk beschreef ze de casus van een gezin dat te maken kreeg met intrafamiliaal geweld. Ze bekeek hoe schaamte het gedrag van de verschillende familieleden beïnvloedde: lang wachten met hulp zoeken en er telkens weer op terug komen, of ontkennen, of minimaliseren... Ze ervaarde dat het louter bespreekbaar maken van deze emotie, het gewicht ervan al snel kon doen verminderen. Maar hoe pak je dat aan? Ze ging ze op zoek naar manieren om zowel hulpvragers als hulpverleners te helpen om schaamte te begrijpen, te duiden en er gepast mee om te gaan.  

Voor hulpvragers maakte ze de infobrochure 'Je bent niet alleen. Over schaamte, stilte en de kracht van erkenning'. Voor hulpverleners bij politie, CAW, jeugdhulp, slachtofferbejegening, ontwierp ze een vormingssessie waarin ze dezelfde thema's uitdiept en ook tips aanreikt om te handelen vanuit een begrip van wat schaamte doet, eerder dan vanuit een oordeel.  

Ze is er immers van overtuigd dat echte hulpverlening niet begint bij het oplossen van problemen, maar bij het erkennen van wat moeilijk is, bij het stilstaan bij datgene waar woorden tekortschieten. Ze wil bijdragen aan een hulpverleningscultuur waarin schaamte geen last is die men alleen draagt, maar een gedeelde ervaring die draaglijker wordt door ze te delen. 

Schaamte wil je doen zwijgen. Maar jij mag spreken. 
Je hoeft niet perfect te zijn om hulp te mogen vragen. 
Je bent niet alleen. 

Begeleider: Joris Dewispelaere 

Tijdens haar stage op een zorgboerderij werd Tinne Moorthamer diep getroffen door het verhaal van Luna. Na de scheiding van haar ouders en de dood van haar grootvader trok de ooit zo sociale actieve tiener zich volledig in zichzelf terug. Tinne herkende in Luna's verhaal de signalen van jongeren die worstelen met zichzelf en hun omgeving en die de voeling met zichzelf lijken te verliezen. Luna kreeg therapie van een psycholoog, aangevuld met begeleiding op de zorgboerderij. Dat was voor Tinne de aanleiding om een begeleidingsplan op te maken voor Luna dat vooral bestond uit contextueel, creatief en lichaamsgericht werken. In haar bachelorproef geeft ze een uitgebreide beschrijving van dit traject dat ze ook sterk theoretisch omkadert. 

Zij ziet deze soort van eerstelijnsbegeleiding van een sociaal-agogische hulpverlener zoals een gezinswetenschapper als een zinvolle aanvulling op de tweedelijnshulp van een psycholoog. Jongeren hebben begeleiding nodig die niet alleen focust op het psychische, maar die ook het lichamelijke, relationele en existentiële betrekt. Bovendien kunnen we niet voorbijgaan aan ellenlange wachtlijsten voor tweedelijns psychische zorg, waardoor jongeren net op het moment dat hun nood het hoogst is, vaak maandenlang zonder passende hulp blijven. Voor een gezinswetenschapper die actief is in de groene zorg ligt er een opportuniteit om jongeren tijdens deze wachttijd te ondersteunen. Niet vanuit een therapeutische hiërarchie, maar vanuit een gelijkwaardige relatie waarin de jongere opnieuw in contact kan komen met zijn of haar innerlijk kompas, via de natuur, de zorg voor dieren, de ritmiek van het buitenleven én via creatieve expressie. 

Alleen wanneer jongeren zich erkend en veilig voelen in wie ze zijn, kunnen ze veerkracht ontwikkelen en opnieuw betekenisvolle relaties aangaan met hun omgeving. Wat op het eerste gezicht een individueel probleem lijkt, vraagt dus om een collectieve, systemische en meerstemmige aanpak die ruimte schept voor menselijkheid, traagheid en compassie. Ook daarin ligt een taak voor een sociaal-agogische hulpverlener zoals een gezinswetenschapper. 

Interessante noot: Tinne maakte voor haar bachelorproef gebruik van generatieve AI als ondersteunend hulpmiddel. Dit gebeurde conform de richtlijnen van de opleiding. Tinne zette AI in om te helpen bij het verbeteren van taalgebruik, het structureren van reflecties en het ordenen van theorieën, maar steeds vertrekkend van haar eigen geschreven teksten en inzichten. Het resultaat is alleszins een helder geformuleerd en overzichtelijk gestructureerd werk. 

Begeleiding: Joris Dewispelaere