TeamReflex. Bouwen aan een inclusieve schoolcultuur
Hoe kunnen we met het hele team samenwerken aan een inclusieve schoolcultuur? Leerkrachten lager onderwijs en studenten aan de lerarenopleiding zijn bereid te werken aan een inclusieve schoolcultuur, maar missen handvaten en inzicht. In dit onderzoeksproject ontwikkelen we een teamaanpak, gebaseerd op gezamenlijke dialoog en reflectie, om in de lagere school én in de lerarenopleiding lager onderwijs te werken aan een inclusieve schoolcultuur. Tijdens de verschillende cycli van ontwikkeling, onderzoek en evaluatie worden leerkrachten (in opleiding) ingezet als medeonderzoeker. Samen met een expertengroep en collega’s uit de lerarenopleidingen wordt de tool ontwikkeld en geïmplementeerd binnen scholen in het werkveld én in het curriculum van de lerarenopleiding.
Voelt iedereen op school zich even gewaardeerd? Welke onbewuste denkbeelden bepalen mee mijn houding als leerkracht ten opzichte van leerlingen of collega’s uit een andere socioculturele of levensbeschouwelijke context? Hoe kunnen we met het hele team samenwerken aan een inclusieve schoolcultuur?
Een inclusieve schoolcultuur erkent en waardeert de aanwezige diversiteit op school als troef en draagt bij aan een klimaat waarin zowel leerlingen als leerkrachten zich veilig voelen om te groeien. Leerkrachten (in opleiding) zijn bereid te werken aan een inclusieve schoolcultuur, maar missen handvaten en inzicht. De voorkeur van leerkrachten (in opleiding) voor scholen met minder diversiteit getuigt hiervan. Een teamaanpak, gebaseerd op gezamenlijke dialoog en reflectie, wordt naar voor geschoven als het meest effectief om te bouwen aan een inclusieve schoolcultuur. Voor secundair onderwijs werden door partnerinstellingen reeds enkele initiatieven opgezet, maar voor lager onderwijs bestaat tot op heden geen ondersteuning. TeamReflex speelt in op deze nood door een dialogische reflectietool te ontwikkelen voor schoolteams uit het lager onderwijs én voor studenten uit de lerarenopleiding lager onderwijs.
TeamReflex bestaat uit een reflectiemethodiek om op teamniveau de aanwezige stereotype denkbeelden bij de leerkracht (in opleiding) te onderzoeken. Deze inzichten worden door de scholen zelf in een tweede fase via een stappenplan vertaald naar een haalbaar en duurzaam beleidsplan voor de transitie naar een inclusieve schoolcultuur. Tijdens de verschillende cycli van ontwikkeling, onderzoek en evaluatie worden leerkrachten (in opleiding) ingezet als mede-onderzoeker die samen in dialoog kennis en inzicht genereren. In samenwerking met een multidisciplinaire expertengroep met werkveldpartners en collega’s uit de lerarenopleidingen wordt TeamReflex ontwikkeld en geïmplementeerd binnen scholen én in het curriculum van de lerarenopleiding.
TeamReflex bouwt verder op inzichten uit eerdere PWO-projecten (WetenschapsBalans, BurgerschapsReflex en WaardenBurger) van onderzoekscentrum ExploRatio waarbij leerkrachten secundair worden ondersteund om met leerlingen in dialoog te gaan over gevoelige thema’s, om zo te werken aan een inclusief klasklimaat. TeamReflex zoomt verder in op een specifieke nood waar we in deze projecten meermaals mee werden geconfronteerd: Hoe overstijgen we het klasniveau en buigen we dit om naar een duurzaam traject waar we op teamniveau bouwen aan een inclusieve schoolcultuur?
Key words: inclusive education, primary school, teacher education and professional development, dialogue formats, sense of belonging, educational design research
Projectteam
